Masz rodzinny kredyt mieszkaniowy i Twoje gospodarstwo domowe powiększyło się drugie lub kolejne dziecko? Jeżeli spełniasz ustawowe warunki, możesz skorzystać ze spłaty rodzinnej. Bank Gospodarstwa Kredytowego (BGK) może jednorazowo obniżyć saldo twojego Rodzinnego Kredytu Mieszkaniowego o 20 000 zł albo nawet 60 000 zł – wystarczy złożyć wniosek w swoim banku kredytującym – resztą zajmuje się bank i BGK. Środki trafiają bezpośrednio do banku kredytującego z przeznaczeniem na spłatę części kapitału. Nie jest to przelew pieniędzy na konto kredytobiorcy. W efekcie zmniejsza się kapitał pozostały do spłaty. Ten artykuł wyjaśnia krok po kroku, jak działa ten mechanizm, kto może z niego skorzystać i co konkretnie należy zrobić po narodzinach dziecka.
Czym jest spłata rodzinna BGK?
Spłata rodzinna jest jednym z instrumentów przewidzianych w ustawie o rodzinnym kredycie mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2% przede wszystkim art. 7 i 8 tej ustawy. To jednorazowe zmniejszenie salda kapitałowego rodzinnego kredytu mieszkaniowego (RKM), dokonywane przez Bank Gospodarstwa Krajowego bezpośrednio na rachunek kredytu w banku, który Ci go udzielił. BGK nie wypłaca pieniędzy Tobie na konto – środki trafiają wprost do banku kredytującego i pomniejszają pozostały do spłaty kapitał. Z Twojej perspektywy efekt jest prosty: masz mniejszy kredyt do spłaty.
Spłata rodzinna jest elementem programu Rodzinny Kredyt Mieszkaniowy. Program pozwala kupić lub wybudować nieruchomość bez wkładu własnego – zamiast niego działa gwarancja BGK. Spłata rodzinna to dodatkowy filar tego programu: wsparcie dla gospodarstw domowych, które powiększają się już w trakcie spłaty kredytu. Nie jest to pożyczka ani zaliczka – to realna, jednorazowa spłata części kapitału pozostałego do spłaty.
Kto może skorzystać ze spłaty rodzinnej?
Warunki uprawniające do spłaty rodzinnej muszą być spełnione jednocześnie przewidziane w ustawie. Po pierwsze, musisz posiadać aktywny rodzinny kredyt mieszkaniowy – czyli kredyt udzielony w ramach programu RKM, który nadal spłacasz. Po drugie, w trakcie trwania spłaty tego kredytu Twoje gospodarstwo domowe musi powiększyć się o drugie lub kolejne dziecko – urodzone albo przysposobione.
Spłata rodzinna nie przysługuje za pierwsze dziecko. Program jest skierowany wyłącznie do rodzin, które już spłacają RKM i decydują się na kolejne potomstwo. Warto też wiedzieć, że bliźnięta traktuje się jako dwoje odrębnych dzieci i trzeba złożyć dwa odrębne wnioski. Jeśli masz już jedno dziecko i urodzą Ci się bliźnięta, możesz ubiegać się o spłatę rodzinną zarówno za drugie, jak i za trzecie dziecko – każde z nich otwiera osobne uprawnienie pod warunkiem spełnienia wszystkich pozostałych wymogów ustawowych.
Przepisy przewidują również inne warunki m.in.:
- posiadania lub nieposiadania innych nieruchomości albo określonych praw do lokalu lub domu,
- momentu powiększenia gospodarstwa domowego,
- prowadzenia gospodarstwa domowego w Polsce,
- statusu umowy kredytowej,
- wcześniejszej spłaty części kredytu,
- sytuacji prawnej kredytobiorcy.
Dlatego przed złożeniem zlecenia warto sprawdzić, czy wszystkie warunki ustawowe są spełnione.
Ile wynosi spłata rodzinna?
Kwoty spłaty rodzinnej są określone przez BGK i potwierdzone zarówno w dokumentach programu, jak i w ustawie o rodzinnym kredycie mieszkaniowym. Za drugie dziecko BGK przekazuje do banku 20 000 zł. Za trzecie lub każde kolejne dziecko kwota wynosi 60 000 zł. Obie kwoty mogą się sumować, jeśli rodzina korzysta ze spłaty rodzinnej przy kolejnych dzieciach – na przykład przy urodzeniu bliźniąt jako drugiego i trzeciego dziecka łączna redukcja zadłużenia wynosi 80 000 zł (20 000 zł + 60 000 zł) o ile spełnione są wszystkie ustawowe warunki.
- Drugie dziecko: 20 000 zł
- Trzecie dziecko: 60 000 zł
- Czwarte i każde kolejne dziecko: 60 000 zł
Warto rozumieć, co ta kwota realnie oznacza dla Twojego kredytu. Jeśli masz do spłaty przykładowo 350 000 zł kapitału i urodzi Ci się drugie dziecko i spełnisz wszystkie warunki ustawowe to po spłacie rodzinnej saldo spada do 330 000 zł. Od tej mniejszej kwoty bank nalicza odsetki przez cały pozostały okres spłaty – oszczędność jest więc nie tylko jednorazowa, ale rozłożona w czasie przez cały horyzont kredytu.
Jak spłata rodzinna wpływa na Twój kredyt?
BGK obniża saldo kapitałowe kredytu, od którego bank nalicza odsetki. Mniejszy kapitał oznacza mniejsze odsetki przez cały pozostały okres spłaty – to realna oszczędność finansowa, nie tylko jednorazowa ulga. Efekt jest tym większy, im wcześniej w trakcie spłaty kredytu skorzystasz ze spłaty rodzinnej, bo odsetki naliczane są od wyższego salda na początku kredytu.
Co dokładnie stanie się z Twoją ratą lub okresem spłaty? Ustawa nie przewiduje konkretnego mechanizmu – to zależy od warunków Twojej umowy kredytowej i ustaleń z bankiem kredytującym. Możliwe są dwa scenariusze: niższa miesięczna rata przy zachowaniu dotychczasowego okresu spłaty albo krótszy okres spłaty przy zachowaniu dotychczasowej wysokości raty. Żadna z tych opcji nie jest automatyczna – warto zapytać swój bank z wyprzedzeniem, jak zostanie rozliczona spłata rodzinna w Twoim konkretnym przypadku.
Jak złożyć wniosek o spłatę rodzinną – krok po kroku
Nie kontaktujesz się bezpośrednio z BGK – całą procedurę obsługuje bank, który udzielił Ci kredytu. Twoja rola sprowadza się do złożenia wniosku we właściwym miejscu i we właściwym czasie, a resztą zajmuje się bank i BGK.
Dokładna lista dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku może się różnić w zależności od banku kredytującego, dlatego przed złożeniem zlecenia warto skontaktować się z bankiem i sprawdzić aktualną procedurę. Standardowo będziesz potrzebować dokumentów potwierdzających powiększenie rodziny – na przykład odpisu aktu urodzenia dziecka – szczegółową listę najlepiej ustalić bezpośrednio ze swoim bankiem przed wizytą – dzięki temu będziesz przygotowany i wizyta przebiegnie sprawnie.
- Krok 1: Dziecko przychodzi na świat lub zostaje przysposobione – od tego momentu zaczyna biec termin na złożenie wniosku
- Krok 2: Składasz wniosek oraz oświadczenie dotyczące spełnienia warunków uzyskania spłaty rodzinnej w swoim banku kredytującym (nie w BGK) – termin to rok od urodzenia lub przysposobienia dziecka
- Krok 3: Bank kredytujący przekazuje wniosek do BGK i obsługuje dalszą komunikację zgodnie z procedurą określoną w ustawie
- Krok 4: BGK przekazuje środki bezpośrednio na rachunek Twojego kredytu – saldo kapitałowe maleje o odpowiednią kwotę
Termin złożenia wniosku – dlaczego rok ma znaczenie?
Termin na złożenie wniosku o spłatę rodzinną to rok od urodzenia lub przysposobienia dziecka. To kluczowa informacja praktyczna, bo niedotrzymanie tego terminu może oznaczać utratę prawa do spłaty rodzinnej za dane dziecko. Nie ma możliwości złożenia wniosku z opóźnieniem. Ważne: termin liczy się od dnia narodzin lub przysposobienia dziecka – nie od momentu, gdy dowiedziałeś się o programie.
W ustawie przewidziano jednak szczególną sytuację dotyczącą powiększenia gospodarstwa domowego, które nastąpiło przed pierwszym uruchomieniem środków z rodzinnego kredytu mieszkaniowego. W takim przypadku termin jest liczony według zasad określonych w ustawie, a nie po prostu od dnia urodzenia dziecka.
Jeśli spodziewasz się dziecka, warto już wcześniej skontaktować się ze swoim bankiem kredytującym i zapytać o aktualną listę dokumentów oraz procedurę składania wniosku. Dzięki temu po narodzinach dziecka będziesz gotowy do działania od razu, bez zbędnego stresu i szukania informacji w ostatniej chwili. Rok to wystarczająco dużo czasu, ale lepiej nie odkładać tego na ostatni moment.
Warunki po wypłacie – zasada 5 lat
Spłata rodzinna nie jest bezwarunkowo bezzwrotna. Jeśli w ciągu 5 lat od jej wypłaty naruszysz określone warunki programu, będziesz zobowiązany do proporcjonalnego zwrotu otrzymanych środków. Celem tej zasady jest ochrona sensu programu: wsparcie ma służyć rodzinom faktycznie zamieszkującym kredytowaną nieruchomość, a nie spekulantom czy osobom, które szybko sprzedają nieruchomość po skorzystaniu z pomocy publicznej.
Przez 5 lat od dnia dokonania spłaty rodzinnej trzeba przestrzegać określonych zasad. W tym okresie nie można:
- sprzedać mieszkania lub domu nabytego albo wybudowanego z wykorzystaniem środków z Rodzinnego Kredytu Mieszkaniowego,
- zbyć spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego nabytego z wykorzystaniem środków z kredytu,
- wynająć mieszkania lub domu ani jego części innej osobie,
- użyczyć mieszkania lub domu albo jego części innej osobie,
- zmienić sposobu użytkowania nieruchomości w sposób, który uniemożliwia zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych.
Naruszenie tych zasad w okresie 5 lat może oznaczać obowiązek zwrotu części otrzymanej spłaty rodzinnej do Rządowego Funduszu Mieszkaniowego. Wysokość zwrotu zależy od tego, ile czasu pozostało do końca pięcioletniego okresu.
Warto pamiętać, że przepisy przewidują wyjątki od niektórych ograniczeń, dlatego przed sprzedażą lub zmianą sytuacji prawnej nieruchomości należy sprawdzić, czy dana czynność rzeczywiście powoduje obowiązek zwrotu spłaty rodzinnej.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy spłata rodzinna przysługuje za pierwsze dziecko?
Nie. Spłata rodzinna obejmuje wyłącznie drugie i kolejne dzieci urodzone lub przysposobione w trakcie spłaty rodzinnego kredytu mieszkaniowego. Pierwsze dziecko nie uprawnia do tej formy wsparcia – program BGK jest skierowany do rodzin, które już spłacają RKM i decydują się na kolejne potomstwo.
- Gdzie składa się wniosek o spłatę rodzinną – w BGK czy w swoim banku?
Wniosek składasz w banku kredytującym – tym samym, który udzielił Ci rodzinnego kredytu mieszkaniowego. Nie kontaktujesz się bezpośrednio z BGK. To bank przyjmuje Twój wniosek, przekazuje go do BGK i obsługuje całą procedurę. BGK następnie przekazuje środki bezpośrednio na rachunek Twojego kredytu.
- Ile czasu mam na złożenie wniosku po urodzeniu dziecka?
Masz rok od urodzenia lub przysposobienia dziecka na złożenie wniosku w banku kredytującym – termin ten wynika wprost z ustawy o rodzinnym kredycie mieszkaniowym. Niedotrzymanie tego terminu może oznaczać utratę prawa do spłaty rodzinnej za to dziecko. Ustawa przewiduje szczególną zasadę dotyczącą sytuacji, gdy powiększenie gospodarstwa nastąpiło przed pierwszym uruchomieniem środków kredytu.
- Co się stanie z moją ratą po spłacie rodzinnej – czy automatycznie spadnie?
Niekoniecznie automatycznie. BGK obniża saldo kapitałowe kredytu, co oznacza, że odsetki są naliczane od mniejszej kwoty – to realna oszczędność rozłożona na cały pozostały okres spłaty. Jednak to, czy zmniejszy się miesięczna rata, czy skróci się okres spłaty, zależy od warunków Twojej umowy kredytowej i ustaleń z bankiem kredytującym. Warto zapytać bank z wyprzedzeniem, jak zostanie rozliczona spłata rodzinna w Twoim konkretnym przypadku.
- Czy muszę zwrócić pieniądze ze spłaty rodzinnej?
Tylko jeśli naruszysz warunki programu w ciągu 5 lat od wypłaty spłaty rodzinnej. W takim przypadku obowiązuje proporcjonalny zwrot środków – im wcześniej dojdzie do naruszenia, tym większa część podlega zwrotowi. Jeśli przez te 5 lat spełniasz warunki programu i zamieszkujesz w kredytowanej nieruchomości, spłata rodzinna jest bezzwrotna. Szczegółowe przesłanki zwrotu określa ustawa o rodzinnym kredycie mieszkaniowym (art. 8 ust. 7 pkt 2 ustawy o rodzinnym kredycie mieszkaniowym) – po ich listę warto sięgnąć do aktualnego dokumentu warunków BGK lub zapytać swój bank.
- Czy bliźnięta liczą się jako jedno czy dwoje dzieci?
Bliźnięta traktuje się jako dwoje odrębnych dzieci, z których każde otwiera osobne uprawnienie do spłaty rodzinnej. Jeśli masz już jedno dziecko i urodzą Ci się bliźnięta, możesz ubiegać się o spłatę rodzinną zarówno za drugie dziecko (20 000 zł), jak i za trzecie dziecko (60 000 zł) – łącznie 80 000 zł redukcji salda kredytu.
- Czy spłata rodzinna jest opodatkowana?
Spłata rodzinna nie jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT). Wynika to z art. 21 ust. 1 pkt 156 ustawy o PIT, który zwalnia z podatku „spłaty części kredytu, o których mowa w art. 7 ustawy (…) o rodzinnym kredycie mieszkaniowym”.
- Czy mogę złożyć wniosek o spłatę rodzinną, jeśli mam zaległości w spłacie kredytu?
Ustawa określa szereg warunków, które muszą być spełnione, aby spłata rodzinna mogła zostać dokonana. Jednym z nich jest m.in. brak wypowiedzenia umowy rodzinnego kredytu mieszkaniowego. Sama informacja o występowaniu opóźnienia w spłacie nie powinna być utożsamiana automatycznie z wypowiedzeniem umowy. Każdy przypadek należy ocenić na podstawie aktualnego stanu umowy kredytowej i przepisów. Jeżeli występują zaległości, przed złożeniem zlecenia najlepiej uzyskać od banku informację, czy umowa spełnia wszystkie ustawowe warunki do zastosowania spłaty rodzinnej.
Podsumowanie
Spłata rodzinna BGK jest formą wsparcia przewidzianą dla osób korzystających z rodzinnego kredytu mieszkaniowego, których gospodarstwo domowe powiększyło się o drugie lub kolejne dziecko.
Wysokość wsparcia wynosi: 20 000 zł za drugie dziecko oraz 60 000 zł za trzecie i każde kolejne dziecko.
Środki nie są wypłacane kredytobiorcy. BGK przekazuje je bankowi kredytującemu, a następnie są one przeznaczane na spłatę części kapitału rodzinnego kredytu mieszkaniowego. Zlecenie składa się za pośrednictwem banku kredytującego. Co do zasady należy zrobić to w terminie roku od dnia powiększenia gospodarstwa domowego, przy uwzględnieniu szczególnej zasady dotyczącej powiększenia gospodarstwa przed pierwszym uruchomieniem środków kredytu. Samo urodzenie drugiego lub kolejnego dziecka nie wystarcza jednak do uzyskania spłaty. Konieczne jest spełnienie wszystkich warunków określonych w ustawie.
Po dokonaniu spłaty rodzinnej należy również pamiętać o ograniczeniach obowiązujących przez 5 lat oraz o możliwości powstania obowiązku proporcjonalnego zwrotu części otrzymanej spłaty w przypadkach wskazanych w ustawie. Przed złożeniem zlecenia warto sprawdzić aktualne wymagania w banku kredytującym i przygotować dokumenty potwierdzające powiększenie gospodarstwa domowego.
Masz pytania dotyczące rodzinnego kredytu mieszkaniowego lub chcesz dowiedzieć się więcej o dostępnych opcjach finansowania nieruchomości? Sprawdź nasze materiały o kredytach hipotecznych lub skontaktuj się z Credipass – jako pośrednik kredytowy pomożemy Ci zrozumieć dostępne opcje i przejść przez formalności.